Τα παιδιά μας και τα μάτια … τους!

Πολύ συχνά οι γονείς ρωτούν:

• Διαφέρουν τα οφθαλμολογικά προβλήματα των παιδιών από των ενηλίκων; Στα παιδιά συναντάμε κλινικές οντότητες και αντιμετωπίζουμε παθήσεις που δεν υπάρχουν στους ενήλικες (αμφιβληστροειδοπάθεια προωρότητας, συγγενείς ανωμαλίες, συγγ. καταρράκτη, συγγ. γλαύκωμα κ.λ.π.), άλλες που φτάνουν σ’ αυτούς επειδή δεν αντιμετωπίσθηκαν στην παιδική ηλικία (αμβλυωπία, στραβισμός) και άλλες που απαιτούν άμεση διάγνωση ή άμεση αντιμετώπιση (μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, ν. Coats κ.λ.π.). Ακόμα και οι ενδείξεις χορήγησης γυαλιών στα παιδιά διαφοροποιούνται, αφού σκοπός της χορήγησής τους δεν είναι μόνο η καλύτερη οπτική οξύτητα, αλλά κυρίως η ωρίμανση της οπτικής οδού και η διασφάλιση διόφθαλμης όρασης με ακέραιους ποιοτικούς χαρακτήρες. Διαφέρει επίσης, ο τρόπος προσέγγισης του παιδιού και του ευαίσθητου περιβάλλοντός του, ώστε να επιτευχθεί η αναγκαία συνεργασία του άρρηκτα αυτού συνδεδεμένου δίπολου, για την άρτια εκτίμηση της οπτικής λειτουργίας των παιδιών.
• Γιατί να εξετάζονται προληπτικά τα παιδιά; Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση των παιδοφθαλμολογικών παθήσεων μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μόνιμων προβλημάτων όρασης στην ενήλικη ζωή. Στο άρτια οργανωμένο παιδοφθαλμολογικό μας ιατρείο γίνεται πλήρης προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος σε νεογνά, βρέφη και παιδιά.
• Πότε πρέπει να εξετάζονται τα παιδιά; Τα διεθνή πρότυπα διαφέρουν μεταξύ τους. Ως πρακτική προσέγγιση, έλεγχος συνιστάται στη γέννηση, στο 1ο, στο 3ο και στο 5ο έτος, και στη συνέχεια με συχνότητα που εξατομικεύεται ανάλογα με τα ευρήματα, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.
• Ποια τα συνήθη νοσήματα ανά ηλικία που απαιτούν έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση; Νεογνική ηλικία: συγγενείς ανατομικές ανωμαλίες (π.χ. συγγ. απόφραξη ρινοδακρυϊκού πόρου), οφθαλμολογικά σύνδρομα>1500, συγγ. καταρράκτης, συγγ. γλαύκωμα, συγγ. στραβισμός, νεογνική επιπεφυκίτιδα, αμφ/πάθεια προωρότητας. 1ο έτος: στραβισμός, μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμός, φλεγμονές. 3ο έτος: τα προηγούμενα και αμβλυωπία ή «τεμπέλικο μάτι», όπου η έγκαιρη διάγνωση και έναρξη θεραπείας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ανταπόκριση είναι κατά κανόνα καλύτερη όσο νωρίτερα ξεκινήσει η αντιμετώπιση. 5ο έτος: τα προηγούμενα και ανισομετρωπίες, φορίες, ανεπάρκεια σύγκλισης κ.λ.π. που μπορεί να προκαλέσουν μαθησιακές δυσκολίες. >5 ετών: τα προηγούμενα και «σχολική μυωπία».

Τα παραπάνω μπορούν να διαγνωσθούν και να αντιμετωπισθούν είτε συντηρητικά (κολλύρια, γυαλιά, θεραπεία αμβλυωπίας) στο τακτικό ιατρείο, είτε χειρουργικά (καθετηριασμός ρινοδακρυϊκής οδού, ένθεση σωληναρίων σιλικόνης, επεμβάσεις αποκατάστασης στραβισμού, εξαίρεσης χαλαζίων κ.λ.π.) με βραχεία συνήθως νοσηλεία.

• Τι είναι οι “σταγόνες” που χρησιμοποιούνται για την εξέταση; Υπάρχουν κίνδυνοι από την χρήση τους; Είναι κολλύρια που καταργούν προσωρινά την πολύ μεγάλη δύναμη προσαρμογής των παιδικών ματιών, αποκαλύπτοντας οποιοδήποτε διαθλαστικό σφάλμα. Παράλληλα, γίνεται πληρέστερος έλεγχος του βυθού λόγω της συνοδού μυδρίασης (αύξησης του μεγέθους της κόρης). Οι συνηθέστερες ανεπιθύμητες δράσεις τους είναι το παροδικό θάμπωμα της κοντινής όρασης και, σπανιότερα, μια τοπική αλλεργική αντίδραση, που υποχωρούν σε λίγες ώρες· σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι εξαιρετικά σπάνιες.
• Μπορούν οι γονείς να προετοιμάσουν τα παιδιά τους; Οι γονείς μπορούν να προετοιμάσουν ιδιαίτερα τα μικρότερα παιδιά για την εξέταση με τη χρήση, για παράδειγμα, παιχνιδιών που βασίζονται στην αναγνώριση σχημάτων και συμβόλων. Κυρίως όμως πρέπει να εντάξουν τον τακτικό οφθαλμολογικό έλεγχο στις εξετάσεις ρουτίνας των παιδιών τους ώστε να γίνει μια οικεία και όπως θα ανακαλύψουν τελικά ευχάριστη διαδικασία που διασφαλίζει «τα παιδιά και τα… μάτια τους».